Όταν επιλέγουμε λάδι κινητήρα, συνήθως κοιτάμε πρώτα το ιξώδες, όπως 0W-20, 5W-30, 5W-40 ή 10W-40, και στη συνέχεια τις προδιαγραφές ACEA, API ή τις εγκρίσεις του κατασκευαστή.
Υπάρχει όμως ακόμη ένα τεχνικό χαρακτηριστικό που συναντάμε στα τεχνικά δελτία των λιπαντικών: ο Viscosity Index (VI) ή Δείκτης Ιξώδους.
Ο αριθμός αυτός δεν αντικαθιστά τον βαθμό SAE και δεν μας λέει αν ένα λάδι είναι κατάλληλο για έναν συγκεκριμένο κινητήρα. Μας δείχνει όμως πόσο μεταβάλλεται το ιξώδες του λιπαντικού όταν αλλάζει η θερμοκρασία.
Τι είναι ο Δείκτης Ιξώδους;
Το ιξώδες ενός λιπαντικού μεταβάλλεται ανάλογα με τη θερμοκρασία.
Όταν το λάδι είναι κρύο είναι πιο παχύρρευστο, ενώ όσο αυξάνεται η θερμοκρασία γίνεται πιο λεπτόρρευστο.
Ο Δείκτης Ιξώδους (VI) χρησιμοποιείται για να περιγράψει πόσο έντονα επηρεάζεται το ιξώδες ενός λιπαντικού από αυτή τη μεταβολή της θερμοκρασίας.
Με απλά λόγια:
- χαμηλότερος VI → μεγαλύτερη μεταβολή του ιξώδους με τη θερμοκρασία
- υψηλότερος VI → μικρότερη σχετική μεταβολή του ιξώδους
Για αυτό τα σύγχρονα πολυβάθμια λιπαντικά κινητήρα διαθέτουν συνήθως αρκετά υψηλό Δείκτη Ιξώδους.
Είναι το VI το ίδιο με το 5W-30 ή το 5W-40;
Όχι.
Οι ενδείξεις 5W-30, 5W-40, 0W-20 κ.λπ. αποτελούν βαθμούς ιξώδους σύμφωνα με την ταξινόμηση SAE.
Ο Δείκτης Ιξώδους είναι διαφορετικό χαρακτηριστικό.
Για παράδειγμα, δύο λιπαντικά μπορεί να είναι και τα δύο 5W-30, αλλά να έχουν διαφορετικό VI.
Αυτό συμβαίνει επειδή η τελική συμπεριφορά ενός λιπαντικού εξαρτάται από τη σύνθεση της βάσης του και το πακέτο προσθέτων που χρησιμοποιεί ο κατασκευαστής.
Υψηλότερος Viscosity Index σημαίνει καλύτερο λάδι;
Όχι απαραίτητα.
Είναι εύκολο να δούμε δύο λιπαντικά και να θεωρήσουμε ότι εκείνο με τον μεγαλύτερο VI είναι αυτομάτως καλύτερο. Στην πράξη όμως η επιλογή λαδιού δεν πρέπει να γίνεται με βάση έναν μόνο αριθμό.
Πολύ σημαντικότερα είναι να πληροί το λιπαντικό τις απαιτήσεις του κινητήρα.
Ανάλογα με το όχημα μπορεί να απαιτείται, για παράδειγμα:
ACEA C2, C3, C5 ή C6, κάποια κατηγορία API, ή συγκεκριμένη εργοστασιακή έγκριση όπως VW 504 00 / 507 00, VW 508 00 / 509 00, BMW Longlife-04 ή Mercedes-Benz MB 229.52.
Επομένως, ένα λάδι με υψηλότερο VI δεν πρέπει να χρησιμοποιείται αν δεν διαθέτει την κατάλληλη προδιαγραφή για τον συγκεκριμένο κινητήρα.
Γιατί έχει σημασία η θερμοκρασία λειτουργίας;
Ο κινητήρας λειτουργεί σε πολύ διαφορετικές θερμοκρασιακές συνθήκες.
Το λιπαντικό πρέπει να μπορεί να κυκλοφορήσει γρήγορα μετά την κρύα εκκίνηση, αλλά παράλληλα να διατηρεί την απαιτούμενη συμπεριφορά όταν ο κινητήρας φτάσει σε κανονική ή υψηλή θερμοκρασία λειτουργίας.
Για αυτό τα σύγχρονα λιπαντικά είναι πολυβάθμια.
Ένα 0W-30, για παράδειγμα, πρέπει να ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένες απαιτήσεις χαμηλής θερμοκρασίας αλλά και στις απαιτήσεις της κατηγορίας SAE 30 σε υψηλότερη θερμοκρασία.
Ο VI αποτελεί ένα επιπλέον τεχνικό στοιχείο για το πώς μεταβάλλεται το κινηματικό ιξώδες του συγκεκριμένου λιπαντικού με τη θερμοκρασία.
VI, HTHS και NOACK είναι διαφορετικά πράγματα
Οι τρεις όροι εμφανίζονται συχνά στα τεχνικά χαρακτηριστικά ενός λιπαντικού, αλλά δεν περιγράφουν το ίδιο πράγμα.
Ο Viscosity Index σχετίζεται με τη μεταβολή του ιξώδους σε σχέση με τη θερμοκρασία.
Το HTHS αφορά το ιξώδες υπό συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας και υψηλής διάτμησης.
Το NOACK Volatility αφορά την τάση του λιπαντικού να εξατμίζεται σε υψηλή θερμοκρασία.
Επομένως, δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε συνολικά ένα λάδι κοιτάζοντας αποκλειστικά έναν από αυτούς τους αριθμούς.
Παραδείγματα διαφορετικών λιπαντικών
Στο RaceLube υπάρχουν λιπαντικά σε αρκετές διαφορετικές κατηγορίες ιξώδους, όπως:
Mobil 1 ESP 0W-30 4L,
Castrol Edge 0W-30 LL 5L,
Castrol Edge 0W-20 C5 4L,
Mobil 1 ESP 5W-30 5L,
Castrol Edge 5W-40 4L και
Mobil 1 FS 0W-40 1L.
Τα παραπάνω αποτελούν καλό παράδειγμα του γιατί δεν πρέπει να επιλέγουμε λιπαντικό μόνο συγκρίνοντας έναν τεχνικό αριθμό.
Διαφορετικό ιξώδες και διαφορετικές εγκρίσεις σημαίνουν διαφορετικές εφαρμογές. Πριν την αγορά πρέπει πάντα να ελέγχεται τι ακριβώς απαιτεί ο κατασκευαστής του οχήματος.
Μπορώ να επιλέξω λάδι κοιτάζοντας μόνο το τεχνικό δελτίο;
Το τεχνικό δελτίο είναι εξαιρετικά χρήσιμο για τη σύγκριση λιπαντικών, αλλά δεν αντικαθιστά τις απαιτήσεις του κατασκευαστή.
Στοιχεία όπως:
- κινηματικό ιξώδες στους 40°C και 100°C
- Viscosity Index
- HTHS
- NOACK
- Pour Point
- Flash Point
μας δίνουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της συμπεριφοράς ενός λιπαντικού.
Η βασική επιλογή όμως πρέπει να ξεκινά από το σωστό SAE ιξώδες και τις απαιτούμενες προδιαγραφές ή εγκρίσεις.
Τι πρέπει τελικά να κοιτάζω όταν αγοράζω λάδι;
Η σωστή σειρά είναι να ξεκινήσεις από τις απαιτήσεις που αναγράφονται στο εγχειρίδιο του οχήματος.
Αν, για παράδειγμα, ο κατασκευαστής απαιτεί συγκεκριμένη έγκριση VW, Mercedes-Benz, BMW, Ford, Renault ή άλλη εργοστασιακή προδιαγραφή, αυτή πρέπει να αποτελεί βασικό κριτήριο επιλογής.
Στη συνέχεια μπορούν να εξεταστούν επιπλέον τεχνικά χαρακτηριστικά όπως VI, HTHS και NOACK για τη σύγκριση διαφορετικών κατάλληλων λιπαντικών.
Συμπέρασμα
Ο Δείκτης Ιξώδους (Viscosity Index) δείχνει πόσο μεταβάλλεται το ιξώδες ενός λιπαντικού καθώς αλλάζει η θερμοκρασία.
Ένας υψηλότερος VI σημαίνει γενικά μικρότερη σχετική μεταβολή του ιξώδους με τη θερμοκρασία, αλλά δεν σημαίνει από μόνος του ότι ένα λάδι είναι καλύτερο ή καταλληλότερο για τον κινητήρα σου.
Για τη σωστή επιλογή λαδιού προηγούνται πάντα το προβλεπόμενο SAE ιξώδες, οι ACEA/API απαιτήσεις και οι εργοστασιακές εγκρίσεις. Ο VI είναι ένα επιπλέον τεχνικό χαρακτηριστικό που βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τη συμπεριφορά ενός λιπαντικού.
Τι είναι το Full SAPS στα λιπαντικά και σε ποιους κινητήρες χρησιμοποιείται;
Τι σημαίνει η προδιαγραφή VW 511 00 και ποιο λάδι κινητήρα χρειάζεται;
Τι είναι το Engine Flush και αξίζει να το χρησιμοποιήσεις πριν την αλλαγή λαδιών;