Τι είναι ο αφρισμός του λαδιού κινητήρα;
Το λάδι κινητήρα πρέπει να κυκλοφορεί μέσα στον κινητήρα δημιουργώντας ένα σταθερό λιπαντικό φιλμ ανάμεσα στα μεταλλικά εξαρτήματα.
Τι γίνεται όμως αν το λάδι αρχίσει να δημιουργεί πολλές φυσαλίδες και αφρό;
Ο αφρισμός του λιπαντικού δεν είναι απλώς ένα οπτικό φαινόμενο. Όταν είναι έντονος και παραμένει κατά τη λειτουργία του κινητήρα, μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα του λαδιού να κυκλοφορεί σωστά και να προστατεύει τα εξαρτήματα.
Για αυτό η συμπεριφορά ενός λιπαντικού απέναντι στον αφρισμό αποτελεί μία από τις παραμέτρους που εξετάζονται κατά την ανάπτυξη και τον έλεγχο των σύγχρονων λιπαντικών.
Γιατί δημιουργείται αφρός στο λάδι;
Ο αφρός δημιουργείται όταν αέρας εγκλωβίζεται μέσα στο λιπαντικό και σχηματίζει πολλές μικρές φυσαλίδες.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το λάδι μπορεί να έρθει σε επαφή με αέρα χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει πρόβλημα.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η ανάμιξη λαδιού και αέρα γίνεται υπερβολική ή όταν οι φυσαλίδες παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Αυτό μπορεί να συμβεί για διάφορους λόγους.
1. Υπερβολικά υψηλή στάθμη λαδιού
Ένας από τους παράγοντες που μπορούν να συμβάλουν στον αφρισμό είναι η υπερπλήρωση του κινητήρα με λάδι.
Αν η στάθμη είναι πολύ υψηλή, μπορεί να αυξηθεί η πιθανότητα να έρθει το λάδι σε έντονη επαφή με τα κινούμενα μέρη του κινητήρα.
Για αυτό δεν πρέπει ποτέ να θεωρούμε ότι:
«Όσο περισσότερο λάδι, τόσο καλύτερη λίπανση».
Η σωστή στάθμη πρέπει να βρίσκεται μέσα στα όρια που ορίζει ο κατασκευαστής.
Αν θέλεις να δεις πώς γίνεται σωστά ο έλεγχος, δες και το άρθρο Πώς ελέγχω τη στάθμη λαδιού; Με κρύο ή ζεστό κινητήρα;.
2. Πολύ χαμηλή στάθμη λαδιού
Παράξενο αλλά αληθινό: πρόβλημα μπορεί να δημιουργήσει και η πολύ χαμηλή στάθμη.
Όταν υπάρχει λιγότερο λάδι από όσο προβλέπεται, η ποσότητα του λιπαντικού που κυκλοφορεί στο σύστημα είναι μικρότερη και η διαχείριση του λαδιού στο κάρτερ μπορεί να επηρεαστεί.
Σε ακραίες συνθήκες μπορεί να αυξηθεί η πιθανότητα να τραβιέται αέρας μαζί με το λάδι από το σύστημα αναρρόφησης.
Για αυτό είναι σημαντικό να μην οδηγούμε ούτε με υπερβολικά χαμηλή ούτε με υπερβολικά υψηλή στάθμη.
3. Το λάδι έχει λάθος ιξώδες
Το ιξώδες επηρεάζει σημαντικά τη συμπεριφορά του λιπαντικού.
Για παράδειγμα, ένα 5W-30 και ένα 5W-40 δεν έχουν ακριβώς την ίδια συμπεριφορά σε διαφορετικές θερμοκρασίες.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ένα είναι γενικά καλύτερο από το άλλο.
Η επιλογή πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κινητήρα.
Στο RaceLube μπορείς να βρεις διαφορετικά λιπαντικά αυτοκινήτου και να επιλέξεις με βάση το SAE και τις απαιτούμενες προδιαγραφές.
Για παράδειγμα, υπάρχουν προϊόντα 5W-30 αλλά και διαφορετικά ιξώδη για άλλες εφαρμογές.
4. Το λιπαντικό έχει υποβαθμιστεί
Ένα λάδι που έχει χρησιμοποιηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να έχει υποστεί:
- οξείδωση
- θερμική καταπόνηση
- μόλυνση
- αραίωση με καύσιμο
- συσσώρευση προϊόντων καύσης
Όλα αυτά αλλάζουν σταδιακά τις ιδιότητες του λιπαντικού.
Για αυτό η αλλαγή λαδιού πρέπει να γίνεται σύμφωνα με το πρόγραμμα συντήρησης του κατασκευαστή.
Δες σχετικά και το άρθρο Πόσο συχνά πρέπει να αλλάζετε λάδια και φίλτρο λαδιού;.
5. Νερό ή ψυκτικό μέσα στο λάδι
Η παρουσία νερού ή ψυκτικού στο λιπαντικό είναι πολύ πιο σοβαρό ζήτημα.
Μπορεί να προκληθεί από:
- συμπύκνωση υγρασίας
- διαρροή ψυκτικού
- πρόβλημα στη φλάντζα κεφαλής
- εσωτερική διαρροή στο κύκλωμα ψύξης
- άλλες μηχανικές βλάβες
Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί ένα χαρακτηριστικό ανοιχτόχρωμο ή γαλακτώδες υπόλειμμα στο λάδι.
Δεν πρέπει όμως κάθε μπεζ ή λευκό υπόλειμμα κάτω από την τάπα λαδιού να θεωρείται αυτόματα φλάντζα κεφαλής. Σε αυτοκίνητα που κάνουν πολλές μικρές διαδρομές μπορεί να συσσωρευτεί υγρασία λόγω συμπύκνωσης.
Αν όμως το φαινόμενο είναι έντονο ή συνοδεύεται από απώλεια ψυκτικού, υπερθέρμανση ή άλλες ενδείξεις, χρειάζεται έλεγχος από μηχανικό.
6. Λάθος πρόσθετα ή υπερβολική χρήση πρόσθετων
Τα σύγχρονα λιπαντικά περιέχουν ήδη ένα πολύπλοκο πακέτο πρόσθετων.
Υπάρχουν πρόσθετα για:
- καθαρισμό
- προστασία από φθορά
- έλεγχο οξείδωσης
- διατήρηση καθαρότητας
- προστασία από διάβρωση
- έλεγχο αφρισμού
Για αυτό δεν είναι σωστό να προσθέτουμε αυθαίρετα πολλά διαφορετικά προϊόντα στο λάδι.
Αν χρησιμοποιείται κάποιο πρόσθετο, πρέπει να είναι συμβατό με το συγκεκριμένο λιπαντικό και τον κινητήρα.
Στο RaceLube υπάρχουν Πρόσθετα & Βελτιωτικά για διαφορετικές εφαρμογές, αλλά η χρήση τους πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος.
Είναι φυσιολογικό να υπάρχουν λίγες φυσαλίδες;
Μικρή ποσότητα φυσαλίδων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα.
Το λάδι έρχεται σε επαφή με τον αέρα κατά την κυκλοφορία του και η πλήρης απουσία φυσαλίδων δεν είναι ο στόχος.
Αυτό που ενδιαφέρει είναι αν το λιπαντικό έχει υπερβολική τάση δημιουργίας αφρού ή αν ο αφρός παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Τα σύγχρονα λιπαντικά περιέχουν ειδικά πρόσθετα ελέγχου αφρισμού και αξιολογούνται με τυποποιημένες δοκιμές.
Γιατί ο αφρός μπορεί να είναι επικίνδυνος;
Το πρόβλημα με τον αφρό είναι ότι το λάδι δεν συμπεριφέρεται πλέον σαν ένα ομοιογενές υγρό.
Οι φυσαλίδες περιέχουν αέρα και ο αέρας είναι συμπιεστός.
Αν λοιπόν το λιπαντικό σύστημα μεταφέρει υπερβολικά μεγάλο ποσοστό αέρα, μπορεί να επηρεαστεί:
η κυκλοφορία του λαδιού
η πίεση του συστήματος λίπανσης
η δημιουργία σταθερού λιπαντικού φιλμ
η ικανότητα μεταφοράς θερμότητας
Σε ακραίες περιπτώσεις αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο φθοράς εξαρτημάτων.
Αφρός και αντλία λαδιού
Η αντλία λαδιού έχει σχεδιαστεί για να κυκλοφορεί υγρό λιπαντικό.
Όταν το λάδι περιέχει μεγάλη ποσότητα αέρα, η συμπεριφορά του αλλάζει.
Αυτό μπορεί να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα της άντλησης και να οδηγήσει σε ανεπαρκή παροχή λαδιού σε σημεία που χρειάζονται λίπανση.
Για αυτό ο έλεγχος του αφρισμού είναι σημαντικό χαρακτηριστικό ενός ποιοτικού λιπαντικού.
Τι κάνει ένα σύγχρονο λάδι για να περιορίσει τον αφρισμό;
Οι κατασκευαστές λιπαντικών χρησιμοποιούν ειδικά αντιαφριστικά πρόσθετα (anti-foam additives).
Ο στόχος τους είναι να περιορίζουν τον σχηματισμό σταθερού αφρού και να βοηθούν τις φυσαλίδες να καταρρέουν γρήγορα.
Η σωστή ποσότητα είναι σημαντική.
Περισσότερο αντιαφριστικό δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερη απόδοση. Η τελική σύνθεση του λιπαντικού είναι αποτέλεσμα ισορροπίας μεταξύ πολλών διαφορετικών πρόσθετων.
Έχει σχέση ο αφρισμός με το 5W-30 ή το 5W-40;
Όχι άμεσα.
Δεν μπορούμε να πούμε:
«Το 5W-40 αφρίζει λιγότερο από το 5W-30».
Το SAE ιξώδες από μόνο του δεν καθορίζει τη συμπεριφορά ενός λιπαντικού απέναντι στον αφρισμό.
Δύο διαφορετικά 5W-30 μπορεί να έχουν διαφορετική σύνθεση και διαφορετική συμπεριφορά.
Για αυτό δεν επιλέγουμε λάδι με βάση μόνο το SAE.
Για παράδειγμα, στο RaceLube υπάρχουν διαφορετικά 5W-30 όπως το Castrol Edge 5W-30 LL, το Mobil 1 ESP 5W-30 και το Liqui Moly Top Tec 4200 5W-30.
Τα συγκεκριμένα προϊόντα έχουν διαφορετικές συνθέσεις και εγκρίσεις, επομένως δεν τα συγκρίνουμε μόνο επειδή είναι όλα 5W-30.
Τι σχέση έχει ο αφρισμός με την ποιότητα του λαδιού;
Ο αφρισμός είναι μόνο μία από τις πολλές παραμέτρους που αξιολογούνται σε ένα λιπαντικό.
Ένα καλό λάδι πρέπει να προσφέρει ισορροπία μεταξύ:
- προστασίας από τη φθορά
- καθαρότητας κινητήρα
- σταθερότητας σε υψηλές θερμοκρασίες
- ελέγχου οξείδωσης
- ελέγχου αφρισμού
- σωστής ρευστότητας
- συμβατότητας με συστήματα αντιρρύπανσης
Για αυτό δεν είναι σωστό να χαρακτηρίζουμε ένα λάδι καλύτερο από ένα άλλο κοιτάζοντας μία μόνο ιδιότητα.
Πολύ σημαντικότερο είναι να πληροί την ακριβή προδιαγραφή που απαιτεί ο κινητήρας.
Για παράδειγμα, ένα προϊόν όπως το Castrol Edge 5W-30 LL διαθέτει ACEA C3 και εγκρίσεις όπως BMW Longlife-04, MB-Approval 229.51, Porsche C30, Renault RN0700/RN0710 και VW 504 00/507 00.
Πώς καταλαβαίνω ότι υπάρχει πρόβλημα;
Δεν είναι εύκολο να διαγνωστεί ο αφρισμός μόνο κοιτάζοντας τον δείκτη λαδιού.
Αν όμως παρατηρήσεις:
- έντονο αφρό στο λάδι
- γαλακτώδες λάδι
- ασυνήθιστη αλλαγή στη στάθμη
- ένδειξη χαμηλής πίεσης λαδιού
- αυξημένη κατανάλωση λαδιού
- απώλεια ψυκτικού
- υπερθέρμανση κινητήρα
τότε χρειάζεται έλεγχος.
Ιδιαίτερα αν ανάψει η κόκκινη ένδειξη πίεσης λαδιού, δεν πρέπει να συνεχίσεις να οδηγείς θεωρώντας ότι πρόκειται απλώς για «κακό λάδι».
Η ένδειξη πίεσης μπορεί να σημαίνει σοβαρό πρόβλημα λίπανσης.
Πώς αποφεύγω τον αφρισμό;
Οι βασικοί κανόνες είναι απλοί:
Έλεγχε σωστά τη στάθμη
Μην αφήνεις το λάδι κάτω από το MIN και μην γεμίζεις πάνω από το MAX.
Χρησιμοποίησε το σωστό λάδι
Το SAE, η ACEA/API και οι εγκρίσεις πρέπει να είναι αυτά που προβλέπει ο κατασκευαστής.
Μπορείς να αναζητήσεις το κατάλληλο προϊόν μέσα από τα Λιπαντικά Αυτοκινήτου RaceLube.
Άλλαζε το λάδι στο σωστό διάστημα
Μην θεωρείς ότι ένα ακριβό ή πλήρως συνθετικό λάδι μπορεί να μείνει απεριόριστα στον κινητήρα.
Μην αναμειγνύεις αυθαίρετα πρόσθετα
Χρησιμοποίησε μόνο προϊόντα που είναι κατάλληλα για τη συγκεκριμένη εφαρμογή.
Αν υπάρχει έντονος αφρισμός, ψάξε την αιτία
Ο αφρός μπορεί να είναι αποτέλεσμα προβλήματος στάθμης, μόλυνσης ή μηχανικής δυσλειτουργίας και όχι απαραίτητα ελάττωμα του ίδιου του λαδιού.
Συμπέρασμα
Ο αφρισμός του λαδιού κινητήρα δημιουργείται όταν εγκλωβίζεται υπερβολικός αέρας μέσα στο λιπαντικό.
Μικρή ποσότητα φυσαλίδων δεν σημαίνει απαραίτητα πρόβλημα. Ο έντονος και επίμονος αφρισμός όμως μπορεί να επηρεάσει την κυκλοφορία του λιπαντικού, την πίεση και τελικά την ικανότητα του λαδιού να προστατεύει σωστά τον κινητήρα.
Οι σύγχρονες συνθέσεις λιπαντικών χρησιμοποιούν ειδικά αντιαφριστικά πρόσθετα για τον έλεγχο αυτού του φαινομένου.
Παρόλα αυτά, η σωστή συντήρηση παραμένει εξίσου σημαντική:
σωστή στάθμη + σωστό λιπαντικό + σωστό φίλτρο + σωστό διάστημα αλλαγής.
Δεν υπάρχει ένα «μαγικό» 5W-30 ή 5W-40 που να λύνει κάθε πρόβλημα. Το σωστό λάδι είναι αυτό που καλύπτει τις απαιτήσεις του συγκεκριμένου κινητήρα.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι φυσιολογικό να έχει λίγες φυσαλίδες το λάδι;
Μικρή ποσότητα φυσαλίδων μπορεί να εμφανιστεί κατά την κυκλοφορία και ανάδευση του λαδιού. Έντονος και επίμονος αφρός όμως χρειάζεται διερεύνηση.
Τι προκαλεί αφρό στο λάδι κινητήρα;
Πιθανές αιτίες είναι η υπερβολική ή πολύ χαμηλή στάθμη, η έντονη ανάδευση του λαδιού, η παρουσία αέρα ή υγρασίας, η υποβάθμιση του λιπαντικού και άλλες μηχανικές ή χημικές αιτίες.
Είναι επικίνδυνος ο αφρισμός;
Ο έντονος αφρισμός μπορεί να επηρεάσει την κυκλοφορία και την αποτελεσματικότητα της λίπανσης και σε σοβαρές περιπτώσεις να αυξήσει τον κίνδυνο φθοράς.
Το 5W-30 αφρίζει περισσότερο από το 5W-40;
Όχι. Το SAE ιξώδες από μόνο του δεν καθορίζει την τάση ενός λαδιού να αφρίζει.
Μπορεί το πολύ λάδι να προκαλέσει αφρισμό;
Ναι, η υπερβολική στάθμη μπορεί να αυξήσει την ανάδευση του λιπαντικού από τα κινούμενα εξαρτήματα και να συμβάλει στον αφρισμό.
Πρέπει να αλλάξω αμέσως λάδι αν δω αφρό;
Εξαρτάται από το τι προκαλεί τον αφρισμό. Αν είναι έντονος ή συνοδεύεται από γαλακτώδες λάδι, απώλεια ψυκτικού, υπερθέρμανση ή ένδειξη πίεσης λαδιού, χρειάζεται άμεσος έλεγχος.
Low SAPS, Mid SAPS και Full SAPS: Τι σημαίνουν στα λάδια κινητήρα;
Τι σημαίνει η προδιαγραφή VW 511 00 και ποιο λάδι κινητήρα χρειάζεται;
Τι είναι το Engine Flush και αξίζει να το χρησιμοποιήσεις πριν την αλλαγή λαδιών;