Όταν βλέπεις στη συσκευασία ενός λιπαντικού ενδείξεις όπως 0W-20, 0W-30, 5W-30, 5W-40 ή 10W-40, γνωρίζεις ότι οι αριθμοί σχετίζονται με το ιξώδες του λαδιού.
Το πρώτο μέρος όμως —το 0W, 5W ή 10W— δεν καθορίζεται απλώς από το αν ένα λάδι είναι «λεπτό» όταν είναι κρύο.
Για να καταταχθεί ένα λιπαντικό σε συγκεκριμένη χειμερινή βαθμίδα SAE, πρέπει να πληροί συγκεκριμένες απαιτήσεις σε χαμηλές θερμοκρασίες. Δύο από τις σημαντικότερες μετρήσεις είναι το CCS (Cold Cranking Simulator) και το MRV (Mini-Rotary Viscometer).
Οι δύο δοκιμές εξετάζουν διαφορετικές πλευρές της συμπεριφοράς του λαδιού στο κρύο και βοηθούν να εξηγηθεί γιατί ένα 0W μπορεί να λειτουργεί σε χαμηλότερες θερμοκρασίες από ένα 5W ή 10W.
Τι είναι το CCS;
Το CCS – Cold Cranking Simulator είναι εργαστηριακή δοκιμή που αξιολογεί τη συμπεριφορά του λιπαντικού σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία κατά την εκκίνηση του κινητήρα.
Με απλά λόγια, προσομοιώνει την αντίσταση που δημιουργεί το κρύο λάδι στην περιστροφή του κινητήρα κατά τη μίζα.
Όσο πέφτει η θερμοκρασία, το λάδι γίνεται περισσότερο ιξώδες και ο κινητήρας χρειάζεται μεγαλύτερη προσπάθεια για να περιστραφεί.
Το CCS είναι επομένως σημαντικό για τη δυνατότητα εκκίνησης του κινητήρα σε χαμηλές θερμοκρασίες.
Τι είναι το MRV;
Το MRV – Mini-Rotary Viscometer εξετάζει ένα διαφορετικό χαρακτηριστικό.
Δεν μας ενδιαφέρει μόνο αν ο κινητήρας μπορεί να περιστραφεί με τη μίζα. Το λάδι πρέπει παράλληλα να μπορεί να ρέει και να φτάσει στην αντλία λαδιού.
Σε ακραίο ψύχος, ένα λιπαντικό μπορεί να γίνει τόσο παχύρρευστο ώστε να δυσκολεύεται να κυκλοφορήσει σωστά.
Η δοκιμή MRV αξιολογεί τη δυνατότητα άντλησης του λιπαντικού σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες.
Άρα, με απλά λόγια:
CCS → πόσο εύκολα μπορεί να γυρίσει ο κινητήρας στο κρύο
MRV → πόσο καλά μπορεί να αντληθεί και να κυκλοφορήσει το λάδι στο κρύο
Τι σχέση έχουν με το 0W, 5W και 10W;
Το γράμμα W προέρχεται από το Winter.
Κάθε χειμερινή βαθμίδα SAE πρέπει να πληροί συγκεκριμένα όρια CCS και MRV σε καθορισμένες θερμοκρασίες.
Ενδεικτικά, οι δοκιμές CCS πραγματοποιούνται περίπου στις:
- 0W: -35°C
- 5W: -30°C
- 10W: -25°C
- 15W: -20°C
- 20W: -15°C
Για το MRV, οι αντίστοιχες θερμοκρασίες δοκιμής είναι ακόμη χαμηλότερες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα 0W-30 είναι πάντα καλύτερο από ένα 5W-30. Σημαίνει ότι το 0W πληροί αυστηρότερες απαιτήσεις συμπεριφοράς σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες.
0W-30 και 5W-30 είναι ίδια όταν ζεσταθούν;
Και τα δύο ανήκουν στην ίδια βαθμίδα SAE 30 ως προς το κινηματικό ιξώδες στους 100°C, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι πανομοιότυπα λιπαντικά.
Μπορούν να διαφέρουν σε:
- HTHS,
- πτητικότητα NOACK,
- βασικά έλαια,
- πακέτα πρόσθετων,
- ACEA,
- API,
- SAPS,
- εργοστασιακές εγκρίσεις.
Γι’ αυτό δεν αλλάζουμε αυθαίρετα από 5W-30 σε 0W-30 μόνο επειδή θεωρούμε ότι το δεύτερο είναι «καλύτερο στο κρύο».
Πρέπει να επιτρέπεται από τον κατασκευαστή.
Γιατί έχει σημασία η γρήγορη κυκλοφορία του λαδιού στην εκκίνηση;
Όταν ο κινητήρας ξεκινά, το λιπαντικό πρέπει να κυκλοφορήσει γρήγορα στα σημεία που χρειάζονται λίπανση.
Η συμπεριφορά του λαδιού σε χαμηλή θερμοκρασία επηρεάζει:
- την ευκολία περιστροφής του κινητήρα,
- την άντληση του λιπαντικού,
- την ταχύτητα δημιουργίας του κατάλληλου κυκλώματος λίπανσης,
- τη λειτουργία υδραυλικών συστημάτων που χρησιμοποιούν την πίεση λαδιού.
Αυτός είναι ένας από τους λόγους που οι σύγχρονοι κινητήρες χρησιμοποιούν συχνά λιπαντικά όπως 0W-20 και 0W-30, όταν φυσικά αυτά προβλέπονται από τον κατασκευαστή.
Είναι πάντα καλύτερο να βάζω 0W αντί για 5W;
Όχι.
Το μικρότερο νούμερο πριν από το W δεν αποτελεί γενικό δείκτη ποιότητας.
Για παράδειγμα, στο RaceLube υπάρχουν προϊόντα όπως:
αλλά και:
Τα προϊόντα αυτά δεν είναι εναλλάξιμα απλώς επειδή ένα από αυτά έχει μικρότερο αριθμό πριν από το W.
Πρέπει πρώτα να εξετάζουμε τι ζητά ο κατασκευαστής του κινητήρα.
Τι είναι σημαντικότερο: το ιξώδες ή η εργοστασιακή προδιαγραφή;
Και τα δύο πρέπει να είναι σωστά.
Ένα συνηθισμένο λάθος είναι να γνωρίζει κάποιος ότι το αυτοκίνητό του χρησιμοποιεί «5W-30» και να αγοράζει οποιοδήποτε 5W-30.
Στην πραγματικότητα δύο λιπαντικά ίδιου ιξώδους μπορεί να προορίζονται για εντελώς διαφορετικούς κινητήρες.
Ένα 5W-30 μπορεί, για παράδειγμα, να είναι:
- ACEA C2,
- ACEA C3,
- ACEA A5/B5,
- ή να διαθέτει διαφορετικές εγκρίσεις VW, BMW, Mercedes-Benz, Ford ή Renault.
Αντίστοιχα, προϊόντα 0W-20 μπορεί να έχουν διαφορετικές εργοστασιακές απαιτήσεις.
Το Castrol Edge 0W-20 V 4L, για παράδειγμα, αφορά εφαρμογές που απαιτούν τις αντίστοιχες προδιαγραφές του συγκεκριμένου προϊόντος, ενώ το Castrol EDGE 0W-20 LL IV 4L απευθύνεται σε διαφορετικές εργοστασιακές απαιτήσεις.
Το ότι και τα δύο γράφουν 0W-20 δεν τα κάνει αυτομάτως ισοδύναμα.
Έχει νόημα το 0W στην Ελλάδα;
Ναι, όταν το προβλέπει ο κατασκευαστής.
Το 0W δεν υπάρχει μόνο για αυτοκίνητα που κινούνται σε ακραίες θερμοκρασίες της Βόρειας Ευρώπης.
Η χειμερινή βαθμίδα αποτελεί μέρος της συνολικής προδιαγραφής του λιπαντικού και ένας κινητήρας μπορεί να έχει σχεδιαστεί για 0W-20 ή 0W-30 ανεξάρτητα από το αν λειτουργεί στην Ελλάδα.
Από την άλλη πλευρά, δεν υπάρχει λόγος να αλλάξουμε αυθαίρετα ένα προβλεπόμενο 5W ή 10W σε 0W μόνο και μόνο επειδή το 0W έχει καλύτερη συμπεριφορά σε ακραίο ψύχος.
Τι γίνεται στις μοτοσυκλέτες;
Η ίδια βασική αρχή της ταξινόμησης SAE ισχύει και στα λιπαντικά μοτοσυκλέτας, αλλά εκεί πρέπει να εξετάζονται επιπλέον οι απαιτήσεις του κινητήρα και του κιβωτίου.
Για πολλές μοτοσυκλέτες με υγρό συμπλέκτη είναι ιδιαίτερα σημαντική η προδιαγραφή JASO MA ή JASO MA2.
Στο RaceLube, για παράδειγμα, υπάρχουν προϊόντα όπως:
Castrol Power 1 Ultimate 4T 5W-40 1L
Η επιλογή και εδώ πρέπει να ακολουθεί το ιξώδες και τις προδιαγραφές που προβλέπει ο κατασκευαστής της μοτοσυκλέτας.
CCS, MRV, HTHS και NOACK: ποια είναι η διαφορά;
Πρόκειται για διαφορετικές τεχνικές παραμέτρους.
CCS: εξετάζει τη συμπεριφορά κατά την περιστροφή του κινητήρα σε χαμηλή θερμοκρασία.
MRV: εξετάζει τη δυνατότητα άντλησης του λαδιού σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία.
HTHS: αφορά τη συμπεριφορά του λιπαντικού σε υψηλή θερμοκρασία και υψηλό ρυθμό διάτμησης.
NOACK: μετρά την πτητικότητα του λιπαντικού υπό συγκεκριμένες συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας.
Καμία από αυτές τις τιμές δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μόνη της για να αποφασίσουμε ποιο λάδι είναι «καλύτερο».
Πώς επιλέγω τελικά το σωστό λάδι;
Για τον οδηγό, δεν χρειάζεται να συγκρίνει τις τιμές CCS και MRV κάθε προϊόντος πριν από κάθε αγορά.
Αυτό που πρέπει να γνωρίζει είναι τι απαιτεί ο κατασκευαστής του οχήματος.
Ελέγχουμε:
- Το προβλεπόμενο SAE ιξώδες.
- Την απαιτούμενη ACEA ή API.
- Τυχόν JASO για μοτοσυκλέτες.
- Τις συγκεκριμένες εργοστασιακές εγκρίσεις.
- Ότι το προϊόν που επιλέγουμε καλύπτει τις απαιτήσεις του συγκεκριμένου κινητήρα.
Το CCS και το MRV μάς βοηθούν περισσότερο να καταλάβουμε γιατί υπάρχουν οι διαφορετικές χειμερινές βαθμίδες SAE και όχι να αντικαταστήσουμε τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Συμπέρασμα
Το CCS και το MRV στα λάδια κινητήρα είναι δύο σημαντικές δοκιμές που αξιολογούν τη συμπεριφορά του λιπαντικού σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες.
Το CCS σχετίζεται κυρίως με την ικανότητα του κινητήρα να περιστραφεί κατά την κρύα εκκίνηση, ενώ το MRV με την ικανότητα του λιπαντικού να αντληθεί και να κυκλοφορήσει σε ακραίο ψύχος.
Έτσι εξηγείται καλύτερα και η διαφορά μεταξύ 0W, 5W και 10W.
Ένα μικρότερο W όμως δεν σημαίνει αυτόματα καλύτερο λάδι. Η σωστή επιλογή εξακολουθεί να καθορίζεται από το SAE ιξώδες, τις ACEA/API/JASO προδιαγραφές και τις εργοστασιακές εγκρίσεις που απαιτεί ο κατασκευαστής.
Τι σημαίνουν οι αριθμοί στα λάδια κινητήρα; (5W-30, 5W-40, 10W-40)