Το λάδι κινητήρα είναι σχεδιασμένο ώστε να διατηρεί συγκεκριμένο ιξώδες και να δημιουργεί ένα ανθεκτικό λιπαντικό φιλμ ανάμεσα στα κινούμενα εξαρτήματα. Τι συμβαίνει όμως όταν μέσα στο κάρτερ καταλήγει βενζίνη ή πετρέλαιο;
Το φαινόμενο ονομάζεται fuel dilution, δηλαδή αραίωση του λιπαντικού από καύσιμο.
Μία μικρή ποσότητα καυσίμου μπορεί να περάσει στο λάδι κατά τη φυσιολογική λειτουργία ενός κινητήρα. Όταν όμως η ποσότητα αυξηθεί σημαντικά, μπορεί να μειώσει το ιξώδες του λιπαντικού και να επηρεάσει την προστασία που παρέχει.
Το φαινόμενο έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στους σύγχρονους κινητήρες άμεσου ψεκασμού, στα αυτοκίνητα που πραγματοποιούν συνεχώς πολύ μικρές διαδρομές και σε ορισμένους diesel κατά τη διαδικασία αναγέννησης του DPF.
Πώς περνάει το καύσιμο στο λάδι κινητήρα;
Κανονικά η βενζίνη ή το diesel ψεκάζεται στον κινητήρα, καίγεται μέσα στον κύλινδρο και τα προϊόντα της καύσης απομακρύνονται μέσω της εξάτμισης.
Στην πραγματικότητα, όμως, η καύση δεν είναι πάντοτε απόλυτα ιδανική.
Μικρή ποσότητα άκαυστου καυσίμου μπορεί να βρεθεί στα τοιχώματα του κυλίνδρου και να περάσει προς τον στροφαλοθάλαμο, όπου αναμειγνύεται με το λάδι.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες η ποσότητα μπορεί να παραμένει χαμηλή και μέρος του καυσίμου να εξατμίζεται όταν το λιπαντικό φτάσει σε κανονική θερμοκρασία λειτουργίας.
Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν περισσότερο καύσιμο εισέρχεται στο λάδι από όσο μπορεί να απομακρυνθεί.
Γιατί οι μικρές διαδρομές αυξάνουν το fuel dilution;
Ένας κινητήρας που λειτουργεί συνεχώς για λίγα μόνο λεπτά μπορεί να μην προλαβαίνει να φτάσει πλήρως στη θερμοκρασία λειτουργίας του.
Οι κρύες εκκινήσεις απαιτούν διαφορετική διαχείριση του ψεκασμού και μπορούν να αυξήσουν την ποσότητα καυσίμου που καταλήγει στα τοιχώματα των κυλίνδρων.
Αν το αυτοκίνητο χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά για διαδρομές όπως:
2–3 km μέχρι τη δουλειά,
μικρές μετακινήσεις μέσα στην πόλη,
ή
πολλές κρύες εκκινήσεις μέσα στην ημέρα,
το λάδι μπορεί να περνά μεγάλο μέρος της ζωής του χωρίς να λειτουργεί για αρκετό χρόνο σε κανονική θερμοκρασία.
Έτσι ευνοείται η συσσώρευση καυσίμου και υγρασίας στο λιπαντικό.
Τι σχέση έχει το DPF με το πετρέλαιο στο λάδι;
Στους σύγχρονους diesel υπάρχει ένας ακόμη πιθανός μηχανισμός.
Το DPF (Diesel Particulate Filter) συγκρατεί σωματίδια αιθάλης και πρέπει περιοδικά να πραγματοποιεί αναγέννηση.
Σε ορισμένα συστήματα χρησιμοποιείται πρόσθετος ή καθυστερημένος ψεκασμός καυσίμου ώστε να αυξηθεί η θερμοκρασία των καυσαερίων και να πραγματοποιηθεί η αναγέννηση.
Μέρος αυτού του καυσίμου μπορεί υπό συγκεκριμένες συνθήκες να περάσει από τα τοιχώματα των κυλίνδρων προς το κάρτερ.
Οι συχνές διακοπτόμενες αναγεννήσεις DPF, ιδιαίτερα σε αυτοκίνητα που κινούνται συνεχώς σε μικρές αστικές διαδρομές, μπορούν επομένως να συμβάλουν στην αραίωση του λαδιού.
Μπορεί να ανέβει η στάθμη του λαδιού αντί να πέσει;
Ναι — και αυτή είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ενδείξεις του fuel dilution.
Συνήθως όταν ελέγχουμε το λάδι ανησυχούμε όταν η στάθμη πέφτει.
Αν όμως εισέρχεται σημαντική ποσότητα καυσίμου στο κάρτερ, η συνολική ποσότητα υγρού μπορεί να αυξηθεί.
Έτσι μπορεί να παρατηρήσεις ότι η στάθμη στη βέργα βρίσκεται ψηλότερα από προηγουμένως, παρότι δεν έχεις προσθέσει λάδι.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο κινητήρας «δημιούργησε λάδι».
Μπορεί να σημαίνει ότι το λιπαντικό έχει αραιωθεί από καύσιμο ή άλλο υγρό και χρειάζεται διερεύνηση.
Γιατί είναι πρόβλημα η αραίωση του λαδιού;
Η βενζίνη και το diesel έχουν πολύ διαφορετικές λιπαντικές ιδιότητες από ένα λάδι κινητήρα.
Όταν η συγκέντρωση καυσίμου αυξηθεί αρκετά, μπορεί να μειωθεί το πραγματικό ιξώδες του λιπαντικού.
Ένα λάδι που ξεκίνησε ως 5W-30, για παράδειγμα, μπορεί κατά τη χρήση να γίνει αισθητά λεπτότερο λόγω αραίωσης.
Αυτό μπορεί να επηρεάσει:
- το πάχος του λιπαντικού φιλμ,
- την προστασία εδράνων και άλλων φορτισμένων επιφανειών,
- τη συμπεριφορά του λαδιού σε υψηλή θερμοκρασία,
- τη συνολική αντοχή του λιπαντικού κατά το διάστημα αλλαγής.
Σε σοβαρές περιπτώσεις, η συνεχής λειτουργία με έντονα αραιωμένο λάδι μπορεί να αυξήσει τη φθορά του κινητήρα.
Πώς καταλαβαίνω ότι έχει περάσει καύσιμο στο λάδι;
Το fuel dilution δεν είναι πάντα εύκολο να εντοπιστεί χωρίς ανάλυση λιπαντικού.
Ορισμένες ενδείξεις που μπορεί να οδηγήσουν σε περαιτέρω έλεγχο είναι:
- ανεξήγητη άνοδος της στάθμης λαδιού,
- έντονη μυρωδιά καυσίμου στο λάδι,
- πολλές μικρές διαδρομές,
- επαναλαμβανόμενες ή διακοπτόμενες αναγεννήσεις DPF,
- προβλήματα ψεκασμού,
- αλλαγή στη συμπεριφορά ή το ιξώδες του χρησιμοποιημένου λιπαντικού.
Η μυρωδιά από μόνη της δεν αποτελεί ακριβή μέθοδο μέτρησης.
Ο πιο αξιόπιστος τρόπος προσδιορισμού της πραγματικής συγκέντρωσης καυσίμου είναι η εργαστηριακή ανάλυση χρησιμοποιημένου λαδιού.
Μπορεί να φταίνε τα μπεκ;
Ναι.
Ένα πρόβλημα στο σύστημα ψεκασμού μπορεί να αυξήσει την ποσότητα καυσίμου που δεν καίγεται σωστά.
Ένα μπεκ που παρουσιάζει δυσλειτουργία, για παράδειγμα, μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολικό ψεκασμό ή κακή διασπορά του καυσίμου.
Σε αυτή την περίπτωση η αλλαγή λαδιού από μόνη της δεν λύνει την αιτία του προβλήματος.
Το νέο λιπαντικό μπορεί να αραιωθεί ξανά αν δεν διορθωθεί πρώτα η μηχανική ή ηλεκτρονική δυσλειτουργία.
Συμβαίνει μόνο στους diesel;
Όχι.
Το fuel dilution μπορεί να εμφανιστεί τόσο σε diesel όσο και σε βενζινοκινητήρες.
Στους σύγχρονους βενζινοκινητήρες ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι κινητήρες άμεσου ψεκασμού, ειδικά όταν συνδυάζονται με:
- turbo,
- πολλές κρύες εκκινήσεις,
- πολύ μικρές διαδρομές,
- χαμηλές εξωτερικές θερμοκρασίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι κινητήρες άμεσου ψεκασμού έχουν πρόβλημα αραίωσης λαδιού.
Σημαίνει ότι οι συνθήκες λειτουργίας και ο σχεδιασμός του κινητήρα επηρεάζουν το φαινόμενο.
Τι σχέση έχει το fuel dilution με το ιξώδες;
Το SAE ιξώδες ενός καινούργιου λαδιού, όπως:
περιγράφει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του προϊόντος πριν χρησιμοποιηθεί στον κινητήρα.
Κατά τη λειτουργία, όμως, το λάδι μεταβάλλεται.
Η οξείδωση μπορεί να οδηγήσει προς μία κατεύθυνση, ενώ η αραίωση από καύσιμο μπορεί να οδηγήσει προς την αντίθετη και να μειώσει το ιξώδες.
Για αυτό η πραγματική κατάσταση ενός χρησιμοποιημένου λαδιού δεν μπορεί πάντα να κριθεί απλώς από το τι έγραφε αρχικά η συσκευασία.
Να βάλω πιο παχύ λάδι για να αντισταθμίσω το καύσιμο;
Όχι χωρίς οδηγία του κατασκευαστή.
Αν ένας κινητήρας απαιτεί 0W-20, δεν είναι σωστή λύση να χρησιμοποιήσεις αυθαίρετα 5W-40 επειδή υποψιάζεσαι ότι το λάδι αραιώνεται.
Το fuel dilution είναι φαινόμενο που πρέπει να αντιμετωπιστεί από την αιτία του.
Μπορεί να χρειάζεται έλεγχος:
- μπεκ,
- συστήματος ψεκασμού,
- λειτουργίας DPF,
- θερμοστάτη,
- τρόπου χρήσης του αυτοκινήτου,
- ή άλλου σχετικού συστήματος.
Παράλληλα χρησιμοποιούμε το SAE και τις εργοστασιακές προδιαγραφές που προβλέπει ο κατασκευαστής.
Βοηθάει η συχνότερη αλλαγή λαδιού;
Σε αυτοκίνητα που λειτουργούν σε ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες, τα μικρότερα διαστήματα αλλαγής μπορούν να περιορίσουν τον χρόνο για τον οποίο ο κινητήρας λειτουργεί με υποβαθμισμένο λιπαντικό.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει αυθαίρετα να ορίσουμε ένα συγκεκριμένο διάστημα για κάθε αυτοκίνητο.
Οι πραγματικές ανάγκες εξαρτώνται από:
- τον κινητήρα,
- το προβλεπόμενο service interval,
- τον τρόπο χρήσης,
- το ποσοστό αστικής οδήγησης,
- τις κρύες εκκινήσεις,
- και την κατάσταση του συστήματος ψεκασμού.
Αν υπάρχει υπερβολική αραίωση, η συχνότερη αλλαγή αντιμετωπίζει το αποτέλεσμα αλλά όχι απαραίτητα την αιτία.
Γιατί έχει σημασία η σωστή εργοστασιακή προδιαγραφή;
Οι σύγχρονοι κινητήρες έχουν πολύ συγκεκριμένες απαιτήσεις λιπαντικού.
Στο RaceLube υπάρχουν, για παράδειγμα, προϊόντα όπως:
Παρότι κάποια από αυτά έχουν παρόμοιο ιξώδες, μπορεί να καλύπτουν διαφορετικές ACEA, API και εργοστασιακές εγκρίσεις.
Σε έναν σύγχρονο κινητήρα άμεσου ψεκασμού δεν επιλέγουμε λοιπόν ένα λάδι επειδή θεωρούμε ότι είναι «πιο ανθεκτικό στην αραίωση».
Πρώτα πρέπει να καλύπτει τις προδιαγραφές που απαιτεί ο συγκεκριμένος κινητήρας.
Έχει σχέση το fuel dilution με το API SP;
Οι νεότερες κατηγορίες API, όπως η API SP, δημιουργήθηκαν λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις σύγχρονων βενζινοκινητήρων, μεταξύ άλλων turbo κινητήρων άμεσου ψεκασμού.
Ωστόσο, η ύπαρξη API SP δεν σημαίνει ότι ένα λιπαντικό μπορεί να αποτρέψει οποιαδήποτε μηχανική αιτία υπερβολικής εισόδου καυσίμου στο κάρτερ.
Η σωστή API αποτελεί μέρος της επιλογής του λιπαντικού, όχι θεραπεία για προβληματικό μπεκ ή άλλο πρόβλημα του κινητήρα.
Τι μπορώ να κάνω αν το αυτοκίνητο κάνει μόνο μικρές διαδρομές;
Αν ο κινητήρας χρησιμοποιείται κυρίως σε μικρές αποστάσεις, το σημαντικότερο είναι να ακολουθείς το πρόγραμμα συντήρησης που προβλέπει ο κατασκευαστής για τις πραγματικές συνθήκες χρήσης.
Είναι επίσης χρήσιμο να ελέγχεις τακτικά τη στάθμη λαδιού.
Μία στάθμη που ανεβαίνει αντί να πέφτει δεν πρέπει να αγνοείται.
Σε diesel με DPF, επαναλαμβανόμενες αποτυχημένες αναγεννήσεις ή σχετικές προειδοποιήσεις χρειάζονται επίσης σωστή διάγνωση και όχι απλώς μία αλλαγή λαδιού.
Πότε χρειάζεται έλεγχος;
Έλεγχος από μηχανικό είναι ιδιαίτερα σημαντικός όταν:
- η στάθμη ανεβαίνει πάνω από το MAX,
- το λάδι μυρίζει έντονα καύσιμο,
- εμφανίζονται προβλήματα λειτουργίας,
- το αυτοκίνητο πραγματοποιεί υπερβολικά συχνές αναγεννήσεις DPF,
- υπάρχει πρόβλημα στα μπεκ,
- ή η κατάσταση επαναλαμβάνεται σύντομα μετά από αλλαγή λαδιού.
Η υπερβολική ποσότητα μέσα στο κάρτερ δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «έχω περισσότερο λάδι, άρα είμαι ασφαλής».
Αν η αύξηση προέρχεται από καύσιμο, το λιπαντικό μπορεί στην πραγματικότητα να έχει χειρότερες ιδιότητες προστασίας.
Συμπέρασμα
Το καύσιμο στο λάδι κινητήρα, γνωστό ως fuel dilution, εμφανίζεται όταν βενζίνη ή diesel περνά στο κάρτερ και αναμειγνύεται με το λιπαντικό.
Μικρή ποσότητα μπορεί να αποτελεί μέρος της φυσιολογικής λειτουργίας, αλλά η υπερβολική αραίωση μπορεί να μειώσει το ιξώδες και την ικανότητα του λαδιού να προστατεύει τον κινητήρα.
Οι πολλές κρύες εκκινήσεις, οι πολύ μικρές διαδρομές, προβλήματα ψεκασμού και, σε ορισμένους diesel, οι συχνές ή διακοπτόμενες αναγεννήσεις DPF μπορούν να συμβάλουν στο φαινόμενο.
Αν η στάθμη του λαδιού ανεβαίνει χωρίς να έχεις προσθέσει λάδι, χρειάζεται διερεύνηση. Η λύση δεν είναι αυθαίρετα ένα παχύτερο λιπαντικό, αλλά η εύρεση της αιτίας και η συνέχιση χρήσης του σωστού SAE, ACEA/API και των εργοστασιακών προδιαγραφών που απαιτεί ο κινητήρας.
Λήγουν τα λάδια κινητήρα; Πόσα χρόνια διατηρούνται και πώς αποθηκεύονται;
Γιατί πέφτει η στάθμη λαδιού χωρίς να υπάρχει διαρροή;
Τι σημαίνει ACEA A5/B5 στα λάδια κινητήρα και ποια η διαφορά από A3/B4;